Ta sama scena, kilka razy
Kilka razy w ostatnim czasie zdarzyła nam się ta sama sytuacja. Pokazujemy zdjęcie, a ktoś mówi: „ta kobieta wygląda zbyt sztucznie, to na pewno AI". Dopiero potem słyszy, że to prawdziwa fotografia. Nikt niczego nie generował.
Zaskoczenie bywa spore. Nie dlatego, że ktoś się pomylił, bo to akurat zdarza się każdemu. Zaskakuje kierunek pomyłki. Jeszcze niedawno wątpliwości budziły obrazy, które udawały rzeczywistość. Teraz wątpliwości budzi też rzeczywistość, która wygląda zbyt dobrze albo zbyt gładko.
Podejrzliwość przed faktami
Wniosek jest dla nas dość prosty: ludzie są dziś wyczuleni na punkcie autentyczności i szukają sztuczności wszędzie. Nawet tam, gdzie jej nie ma. Podejrzliwość zaczyna wyprzedzać fakty. Widz nie analizuje już, jak powstał obraz. Ocenia go w ułamku sekundy, na podstawie wrażenia.
To zmienia sposób, w jaki trzeba myśleć o obrazach w projekcie. Zdjęcie, które zrobił fotograf, może zostać odebrane jako wygenerowane. Grafika wykonana z pomocą AI może zostać odebrana jako zwykła fotografia. W obu przypadkach to, co widz sobie pomyśli, staje się częścią odbioru, niezależnie od tego, co wydarzyło się w procesie produkcji.
Co to znaczy w pracy z obrazem
Pracujemy na co dzień i z fotografią, i z generatywną AI, więc ta lekcja jest dla nas ważna. Samo „wygląda jak wygenerowane" nie jest już żadnym dowodem. Odbiór obrazu zależy od tego, czego widz się spodziewa, a nie tylko od tego, jak obraz powstał. Dlatego nie warto opierać decyzji na tym, że technika jest nie do wykrycia albo że jest w pełni „prawdziwa".
Jeśli rozważasz projekt kreatywny, to dobry moment, żeby zmienić pytanie. Zamiast „czy to wygląda realistycznie?" lepiej zapytać, czy widz w tym miejscu spodziewa się takiego obrazu. Inaczej patrzymy na zdjęcie w reportażu, inaczej na wizualizację w kampanii, a jeszcze inaczej na portret na stronie firmowej. Ten sam obraz może w jednym miejscu wzbudzić zaufanie, a w innym niepokój.
Dwa pytania zamiast jednego
Dlatego przy projektach zadajemy sobie nie tylko pytanie, czy coś jest dobrze zrobione. Zadajemy też drugie: czy odbiorca uwierzy, że to ma sens w tym miejscu i w tym kontekście. Pierwsze dotyczy rzemiosła. Drugie dotyczy zaufania.
W praktyce oznacza to, że warto już na początku rozmowy o projekcie ustalić, czego odbiorca się spodziewa i jak chcemy, żeby odebrał obraz. Czasem odpowiedzią będzie jasne powiedzenie, jak powstał materiał. Czasem lepszy będzie inny rodzaj obrazu, który nie wywoła w ogóle tego pytania. Dobrze wykonana robota to dziś za mało, jeśli widz nie uwierzy, że ma ona sens w danym kontekście.
